Όρια, οριοθέτηση, πειθαρχία… Έννοιες που φαντάζουν κάπως απότομες, δύσκολα εφαρμόσιμες ή και παρωχημένες στους περισσότερους από εμάς. Ωστόσο, τα όρια αφορούν όλους μας και υπάρχουν παντού. Αυτά δημιουργούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο κάθε άνθρωπος μπορεί να συνυπάρξει με τους συνανθρώπους του, να αντλεί ικανοποίηση και ασφάλεια, να εξελίσσεται και να δημιουργεί.

Εστιάζοντας στο κομμάτι των παιδιών και στη θέσπιση υγιών ορίων εκ μέρους των γονιών, είναι γεγονός ότι οι πλείστοι γονείς, αναγνωρίζουν τη σημασία των ορίων, εντούτοις, δυσκολεύονται στην εφαρμογή τους, είτε γιατί φοβούνται ότι θα «χάσουν» την αγάπη του παιδιού τους, είτε επειδή δεν θέλουν να επαναλάβουν τους κανόνες πειθαρχίας με τους οποίους οι ίδιοι μεγάλωσαν. Διστάζουν ακόμη, μήπως με τα όρια περιοριστεί η ελευθερία έκφρασης του παιδιού τους. Τέλος, η σύγχρονη εποχή, με τις πολλές ώρες εργασίας, καλλιεργεί ενοχικά συναισθήματα στους γονείς, οι οποίοι επιθυμούν να περνούν τον λίγο χρόνο που έχουν με τα παιδιά τους, χωρίς όρια και κανόνες.

Όλα αυτά όμως, είναι λανθασμένες πεποιθήσεις. Μελέτες καταδεικνύουν ότι, όταν οι γονείς θέτουν σταθερά και υγιή όρια, τα παιδιά μεγαλώνουν έχοντας μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση κι ομαλότερη προσαρμογή στην ομάδα των συνομηλίκων. Επιπλέον, γίνονται αυτόνομα. Τα όρια, αποδεδειγμένα, αποτελούν ένδειξη αγάπης, μέρος της φροντίδας κι ένα από τα σημαντικότερα εφόδια που οι γονείς παρέχουν στα παιδιά τους.

Ένα παιδί που δεν οριοθετείται, είναι συνήθως ανασφαλές κι αισθάνεται ανυπεράσπιστο. Παράλληλα, αντιλαμβάνεται τον γονιό ως ανίσχυρο, νιώθει αποθαρρυμένο και συχνά εκδηλώνει προβλήματα συμπεριφοράς.
Ωστόσο, καθορισμός των ορίων δεν σημαίνει υπερπροστασία κι απομάκρυνση από την ελευθερία της εμπειρίας. Επιτηδευμένη προφύλαξη των παιδιών από κακές εμπειρίες, συνεπάγεται διάπλαση άβουλων, ευνουχισμένων κι αδύναμων ανθρώπων.

Είναι ακόμη σημαντικό, η έννοια του ορίου να μη συνδέεται αυτόματα με την τιμωρία, την αποθάρρυνση, την απαγόρευση, τον περιορισμό και την άρνηση. Τα όρια σχετίζονται πολύ περισσότερο με την αναφορά σε σταθερούς κανόνες, αξίες και πρακτικές συμβουλές.
Θέτοντας όρια στηρίζουμε τα παιδιά μας, τα βοηθούμε να αυτονομηθούν και τους δείχνουμε το μονοπάτι της αποτελεσματικής προσαρμογής, που περιλαμβάνει τη γνώση των κοινωνικών κανόνων και τον σεβασμό της ατομικότητας.

Τα όρια είναι μέρος των θεμελίων πάνω στα οποία δομούνται οι σχέσεις γονιών – παιδιών. Τα υγιή όρια χτίζουν υγιείς σχέσεις και οι υγιείς σχέσεις χτίζονται πάνω σε υγιή όρια.

  • Οι γονείς πρέπει να λειτουργούν ως ομάδα, έχοντας κοινή τακτική στη συμπεριφορά τους. Η σταθερότητα στην κοινή απόφαση, δείχνει στα παιδιά ότι ενδιαφέρονται εξίσου και οι δύο, αποφεύγοντας έτσι το παιχνίδι του καλού και του κακού.
  • Τα όρια πρέπει να συμβαδίζουν με το στάδιο ανάπτυξης του παιδιού και να προσαρμόζονται στα χαρακτηριστικά της ηλικίας του. Όσο πιο μικρό είναι το παιδί, τόσο πιο σύντομες, ξεκάθαρες και λιτές οι εντολές του γονιού προς αυτό.
  • Πρέπει τα όρια να είναι ξεκάθαρα και συγκεκριμένα. Το κάθε παιδί χρειάζεται να ξέρει ποια συμπεριφορά είναι αποδεκτή και ποια όχι.
  • Το προσωπικό μας παράδειγμα αποτελεί «μοντέλο» προς μίμηση για το παιδί. Το παιδί μαθαίνει από αυτό που κάνουμε κι όχι από αυτό που του λέμε.
  • Η επικοινωνία μας πρέπει να είναι παρούσα και συγκεκριμένη, χωρίς αναφορές στο παρελθόν, να αφορά στο «Εδώ και Τώρα».
  • Δεν είναι όλα τα θέματα το ίδιο σημαντικά. Ξεχωρίζουμε ποια είναι προς διαπραγμάτευση και ποια όχι.

Είναι προφανής ο ρόλος που διαδραματίζουν τα όρια στην ανάπτυξη των παιδιών. Το είδος των οικογενειακών σχέσεων, η αυτοπεποίθηση και η σιγουριά των γονιών για την επιβολή ορίων, σε συνδυασμό με την έμπρακτη αγάπη προς το παιδί, αποτελούν τα βασικά συστατικά για την τήρησή τους.

Τα υγιή όρια διαμορφώνουν ευτυχισμένα παιδιά… πλάθουν ικανούς και ολοκληρωμένους ενήλικες.